واژه‌شناسى الحمد : ستايش و بزرگداشت . مدحة : « مدح مدحا » به معناى نيكو ستايش كردن فردى به خاطر ويژگىهاى ذاتى او مانند زيركى و شجاعت و يا به خاطر صفات اكتسابى مانند علم و حفظ تجربه است و « مدحة » به كيفيت و هيأت عمل اشاره دارد و كل جمله به اين معنا است كه ستايش او به گونه‌اى كه سزاوار آن است ، امكان ندارد . النعماء : گفته شده كه هيأت ديگرى مانند « نعم » و « أنعم » در جمع « نعمة » است . همچنين آن را اسم مصدر دانسته‌اند . واژه « نعمة » در قرآن با حركت فتحه بر روى حرف نون آمده است . وَ نَعْمَةٍ كانُوا فِيها فاكِهِينَ « 1 » و با حركت كسره به معناى آفريده و يا لطف و منت آمده است . وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ « 2 » اجتهد بالأمر : در كارى تلاش و كوشش كرد . أدرك الشيء : به آن دست يافت . الهمم : جمع « همّة » به معناى عزم استوار . الفطن : جمع « فطنة » به معناى گمان درست . الغوص : ژرف كاويدن براى رسيدن به مقصود . حدّ الشىء : انتهاى شىء و حد فاصل ميان آن با بقيه اشياء . فطر الخلائق : مخلوقات را بدون وجود الگويى پيشين آفريد .

--> ( 1 ) . دخان / 44 : 27 . ( 2 ) . نحل / 16 : 18 .